ቢሮው ውሳኔው የተከራዮችን የመክፈል አቅም እና የኑሮ ውድነትን ያገናዘበ ጥልቅ ሳይንሳዊ ጥናት ተካሂዶበት የተወሰነ ነው ቢልም መመሪያው ይፋ መደረጉን ተከትሎ ግን ከሕዝብና ከአከራዮች ዘንድ ጠንከር ያሉ ቅሬታዎችና ስጋቶች እየተሰነዘሩበት ይገኛል።

የከተማ አስተዳደሩ አዲሱን መመሪያ ተፈጻሚ ለማድረግ በርካታ አሠራሮችን ፈጽሞ የከለከለ ሲሆን ጥሰት በሚፈጽሙ አካላት ላይ ጠንካራ አስተዳደራዊና ሕጋዊ እርምጃዎችን እንደሚወስድ በይፋ አስጠንቅቋል።

በዚህ አዲስ አሠራር መሰረት ከተቀመጠው የ11.5% ዓመታዊ የቤት ኪራይ ጭማሪ ጣሪያ በላይ መጨመር ወይም በተለያዩ ምክንያቶች ዋጋ ማናር በጥብቅ የተከለከለ ነው።

ከዚህ በተጨማሪ በየደረጃው በሚገኝ የቤቶች ልማትና አስተዳደር ጽሕፈት ቤት ሳይመዘገብና ዕውቅና ሳይሰጠው በአከራይና ተከራይ መካከል ብቻ የሚደረግ ማንኛውም ዓይነት የመንደር ውል ወይም የውስጥ ስምምነት በሕግ ፊት ዋጋ እንዳሌለውና የተከለከለ መሆኑ ተገልጿል።

የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ዕድሳት ምዝገባን አለመፈጸም ወይም መሸሽ፣ ቀደም ሲል ሲከራይ የቆየን ወይም ግንባታው የተጠናቀቀ አዲስ መኖሪያ ቤት ያለአገልግሎት ማቆየት፣ እንዲሁም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ክፍያን በባንክ ወይም በሕጋዊ የኤሌክትሮኒክስ መንገድ አለመፈጸም አስተዳደራዊ ቅጣትን የሚያስከትሉ የተከለከሉ ተግባራት ናቸው።

መመሪያው የወጣው ተከራዮችን ከተጋላጭነት ለመጠበቅና መረጋጋትን ለመፍጠር እንደሆነ ቢሮው ቢገልጽም ይፋ የተደረጉት ክልከላዎችና የቅጣት እርምጃዎች ግን በሕዝብ ዘንድ ከፍተኛ የደኅንነት ስጋትና የተቃውሞ ድምፅ አስነስተዋል።

በርካታ አስተያየት ሰጪዎች መመሪያው በሕገ-መንግስቱ አንቀፅ 40 እና 41 ላይ የተደነገገውን ዜጎች ንብረት የማፍራት፣ በንብረታቸው የመጠቀምና በመረጡት የኢኮኖሚ ዘርፍ የመሳተፍ መብትን የሚጥስ ነው በማለት በጽኑ ይሞግታሉ።

መንግስት ራሱ ባልሰራውና ባላገዘበት የግለሰብ ቤት ላይ የዋጋ ተመን በመቁረጥ ፈላጭ ቆራጭ መሆኑ አግባብ እንዳልሆነና አከራዮችን መብት የሚነፍግ እንደሆነ አስተያየቶች እየተሰጡ ይገኛሉ።

የብዙዎች ትችት እንደሚያሳየው በከተማዋ ያለው ትልቁ ችግር የቤት ኪራይ መወደድ ብቻ ሳይሆን የተሳሳተ የኢኮኖሚ ፖሊሲ የወለደው የኑሮ ውድነትና የሕዝቡ የመክፈል አቅም መዳከም ነው።

በገበያ ላይ ያሉ ሌሎች የፍጆታ ዕቃዎችና አገልግሎቶች ዋጋ በከፍተኛ ሁኔታ እየጨመረ ባለበትና የብር የመግዛት አቅም በወረደበት ሁኔታ በአከራዮች ላይ ብቻ የዋጋ ገደብ መጣሉ ፍትሐዊ እንዳልሆነና የሕዝብን ጉዳት ይበልጥ እንደሚጨምረው ተገልጿል።

በተለይም ደግሞ በከተማዋ የሚኖሩ በርካታ ጡረተኞች፣ አቅመ-ደካሞች እና ስራ የሌላቸው ዜጎች ኑሯቸውን የሚደጉሙት በቤት ኪራይ ገቢ በመሆኑ ይህ መመሪያ እነዚህን ተጋላጭ ወገኖች ይበልጥ የሚያደኸይና የኑሮ ዋስትናቸውን የሚያጣጣ ብስለት የሌለው ውሳኔ ነው ሲሉ ተቺዎች ይገልጹታል።

ለአሁኑ የቤት እጦት ችግር ዋናው ተጠያቂ መንግስት ራሱ እንደሆነና ላለፉት ዓመታት በቂ የጋራ መኖሪያ ቤቶችን አለማቅረቡ ችግሩን እንዳባባሰው ይነገራል።

ከዚህም በላይ ለኮሪደር ልማት በሚል በርካታ ሺህ ቤቶች መፍረሳቸው፣ እንዲሁም በየአካባቢው ባለው የፀጥታ ችግር ምክንያት በርካታ ሕዝብ ወደ አዲስ አበባ መፍለሱ ለቤት እጥረቱና ለዋጋው መናር መሰረታዊ ምክንያቶች መሆናቸውን አስተያየት ሰጪዎች ይጠቅሳሉ።

መሰረታዊውን የአቅርቦትና ፍላጎት አለመመጣጠን ሳይፈቱ ጉዳዩን በሕግና በማስፈራራት መንገድ ለመፍታት መሞከር ችግሩን ይበልጥ እንደሚያወሳስበውና በአከራይና ተከራይ መካከል ያለውን ሰላማዊ ግንኙነት ሊያሻክር እንደሚችል ስጋቶች አሉ።

በአጠቃላይ ውሳኔው በተግባር ሲውል አከራዮች ቤቶቻቸውን ከገበያ እንዲያስወጡ ወይም ይበልጥ ድብቅ የሆኑ ሕገ-ወጥ አሠራሮች እንዲበራከቱ በር ከፋች ሊሆን እንደሚችል የብዙዎች ስጋት ነው።

| መሠረት ሚድያ |

ከሳምንታት በፊት በአካባቢው በደረሰው ጥቃት ሳቢያ የሚዲያ ትኩረት ተሰጥቶት የነበረ ቢሆንም ትናንት ጠዋት 3:00 አካባቢ ጀምሮ በነዋሪዎቹ ላይ አዲስ የተቀናጀ ጥቃት መከፈቱ ታውቋል።

እስካሁን ከተለያዩ የዓይን እማኞች በተገኘው መረጃ መሠረት ግጭቱ መጀመሪያ የተቀሰቀሰው በቢዮ ቀበሌ ሲሆን በአጭር ሰዓታት ውስጥ ወደሚከተሉት አካባቢዎች ተስፋፍቷ።

ጨፌ ቀበሌ፣ እሬቻ ሚካኤል ቀበሌ፣ ሌንጫ ኦዳ፣ በበራርቲ ጫካ ውስጥ፣ ኳስ ድሬ፣ ዲቡ፣ ሱንቴ ማርያምና ወራንቡስ ውስጥ በተከፈተው ተኩስ እስካሁን ባለው መረጃ መሠረት ቢያንስ የ4 ሰዎች ሕይወት ማለፉ ተረጋግጧል።

የአካባቢው ነዋሪዎች እንደሚሉት ጥቃቱ የተሰነዘረው ከፍተኛ ቁጥር ባላቸው ታጣቂዎች ሲሆን ቁጥራቸውም ከሺዎች በላይ ሊገመት እንደሚችልና ዓላማውም በአጭር ቀናት ውስጥ ነዋሪዎችን ሙሉ በሙሉ በማፈናቀልና ንብረት በመዝረፍ ቀውሱን በፍጥነት መቋጨት እንደሆነ ነዋሪዎች በከፍተኛ ስጋት ገልጸዋል።

ከወር በፊት ታሪካዊው የጠለታ ገብርኤል ቤተክርስቲያን በተቃጠለበት ስፍራ ላይ ወደ 75 የሚጠጉ የፌደራል ፖሊስ አባላት ካምፕ ሰርተው ቢቀመጡም ታጣቂዎቹ የፀጥታ ኃይሉን አልፈው በመሄድ ጥቃት ሲፈጽሙ እንደታዩ ነዋሪዎቹ ይናገራሉ።

በተጨማሪም ነዋሪዎች የወረዳው አመራሮችና ካድሬዎች ሆን ብለው የነዋሪዎችን መከላከያ መሣሪያዎች በመንጠቅ ሕዝቡን ባዶ እጁን እንዲቀር ማድረጋቸውንና ከታጣቂዎቹ ጋር በቅንጅት እየሰሩ መሆኑን ይገልጻሉ።

"ትናንት ምሽት ጀምሮ በአካባቢው ያለው የኔትወርክ አገልግሎት ሙሉ በሙሉ እንዲቋረጥ ተደርጓል። አሁን ባለው ወቅታዊ ሁኔታ የወረዳው ካድሬዎች በየቀበሌው እየዞሩ የሰዎችን ስልክ በመንጠቅና በማስፈራራት መረጃ ወደ ውጭ እንዳይወጣ ለማድረግ ጥረት እያደረጉ ነው" በማለት አንድ የአካባቢው ነዋሪ ለሚድያችን ተናግረዋል።

በአሁኑ ሰዓት በአካባቢው ያለው ሁኔታ እጅግ አሳሳቢ በመሆኑና የጸጥታ ኃይሎች በአስቸኳይ ጣልቃ ገብተው ጥቃቱን ካላስቆሙ ከፍተኛ የሰብአዊ መብት እልቂት ሊከሰት እንደሚችል ነዋሪዎች ድምጻቸውን እያሰሙ ይገኛሉ።

| መሠረት ሚድያ |

የታላቁ ህዳሴ ግድብ ማስተባበሪያ…

Read more

Read more

ከእነዚህም ውስጥ አንዱ በሆነው በአዲስ አበባ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲ (AASTU) ስር በሚገኘው የመምህራን ማህበር የመኖሪያ ቤት ግንባታ ፕሮጀክት ላይ በቅርቡ ይፋ የተደረገው እጅግ ከፍተኛ እና የተጋነነ የዋጋ ጭማሪ በአባላቱ መካከል ከፍተኛ ቅሬታንና ውጥረትን መፍጠሩ ተሰማ።

የፕሮጀክቱ ተሳታፊ የሆኑ መምህራን ለመሠረት ሚድያ እንደገለጹት ቀደም ሲል ከተስማሙበት የዋጋ ተመን ውጭ በአሁኑ ወቅት ከ134% እስከ 238% የሚደርስ ያልተጠበቀ ጭማሪ ተጭኖባቸዋል።

ይህ ጉዳይ የመምህራኑን አቅም ያላገናዘበና የወቅቱን የገበያ ሁኔታ ሰበብ በማድረግ የተፈጠረ ህገ-ወጥ አሰራር ነው በሚል በፅኑ እየተኮነነ ይገኛል።

ሰሞኑን በአዲስ አበባ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲ አዳራሽ ውስጥ ከመምህራን ማህበር ፕሬዝዳንት እና ከዩኒቨርሲቲው ተወካዮች ጋር በጉዳዩ ላይ ሰፊ ውይይት የተደረገ ቢሆንም ምንም ዓይነት አዎንታዊ የለውጥ ውጤት ሳይገኝ መበተኑን የኮሚቴው አባላት ገልጸዋል።

በስብሰባው ላይ የቀረበው አዲስ የዋጋ ዝርዝር (Bill of Quantities) እንደሚያሳየው ሙሉ በሙሉ ያለቀለት (Full Finish) የአንድ ብሎክ ባለ 10 ፎቅ (G+10) ህንፃ ግንባታ በትንሹ 923,457,635 ብር የተመደበለት ሲሆን እንደ ኮንዶሚኒየም ፊኒሺንግ ያላለቀው ደግሞ ያለታክስ በትንሹ 498,868,530 ብር ሆኖ ቀርቧል።

ይህ አዲስ ተመን መምህራን በህዳር ወር ላይ ከከፈሉት የ25 በመቶ ቅድመ ክፍያ አንጻር ሲሰላ በ3 እጥፍ ገደማ ጭማሪ ያሳየ ነው።

የማህበሩ ኮሚቴ ተወካይ በስብሰባው ዙሪያ ሲናገሩ "በፊት 25% ክፈሉ ተብለን ተበድረን ስንከፍል ህዳር ላይ የነበረው ዋጋ አሁን በ3 እጥፍ ጨምሯል። 'ካልከፈላችሁ ግንባታው አይሰራም' የሚል አስገዳጅ አቅጣጫ ነው የተሰጠን። ነገር ግን እንደ ኮሚቴ ባደረግነው ውይይት መሠረት አንድም የማህበሩ አባል ያላመነበትን እና ያልተስማማበትን ሰነድ ላይ በጭራሽ እንደማንፈርም ተስማምተናል" ብለዋል።

ከአዲስ አበባ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲ በተጨማሪ ጭማሪው በሌሎች ተቋማትም ይፋ እየተደረገ ነው።

ከጉዳዩን በተመለከተ ሌላኛው መረጃ አቅራቢ መምህር እንደገለጹት ግንባታው ገና ከመሬት ሳይነሳ እና ኮንትራክተሮቹ አፈር ከመቆፈር ውጭ ምንም ዓይነት መዋቅራዊ ስራ ሳይሰሩ "ብር ካልተጨመረልን አንሰራም" በሚል ስራ ማቆማቸውን ገልጸዋል።

መምህሩ አክለውም"የመምህሩ ደሞዝ ምን ያህል አነስተኛ እንደሆነ እየታወቀ የተወሰኑ የመንግስት አካላት ከኮንትራክተሮቹ ጋር በመመሳጠር እኛን ወደ ከባድ ችግር ውስጥ ከትተውናል። የ25 በመቶ ቅድመ ክፍያውን ራሱ ከተለያዩ ቦታዎች ተበድረን ነው የከፈልነው፣ አሁን ግን ዋጋው በብዙ እጥፍ ጨምሯል እየተባለ ግራ ተጋብተናል" ሲሉ ተናግረዋል።

በከፍተኛ ቁጭት ውስጥ የሚገኙ ሌላኛው መምህር የዋጋውን ዝርዝር በማነፃፀር እንዲህ ብለዋል: "ከ8 ወራት በፊት የአንድ ካሬ ሜትር የኮንስትራክሽን ዋጋ 35,000 ብር ነው ተብለን ነበር የቆጠብነው። አሁን ግን ያለምንም በቂ ምክንያት ዋጋውን ወደ 82,000 ብር በላይ አሳድገውታል። ከሁሉም በላይ የሚያሳዝነው መንግስት መሬቱን በነፃ እንደሰጠ የተነገረን ሲሆን ይህ አሁን የተጠየቅነው 82,000 ብር ለአንድ ካሬ ሜትር ግንባታ ብቻ የተሰላ መሆኑ ነው" ሲሉ ምሬታቸውን ገልጸዋል።

የማህበሩ አመራሮች በሰጡት ምላሽ የተገነነውን የዋጋ ዝርዝር (BOQ) ለአባላቱ እንደሚልኩና አባላቱ በጥልቀት ተመልክተው የተደጋገሙ ወይም የተጋነኑ ክፍታቶች ካሉ መሠረታዊ የህንፃውን ጥራት ሳይነኩ ማስተካከያ (Recommendation) ማቅረብ እንደሚችሉ ገልጸዋል። ከዚያ ባለፈ ግን ዋጋውን የመቀነስ አቅም እንደሌላቸውና ለቀጣይ ከበላይ አመራሮች ጋር የሚነጋገሩበት ጊዜ እንደሚመቻች አስታውቀዋል።

ይሁን እንጂ መምህራኑ የወቅቱን የዋጋ ግሽበት ያላገናዘበና አግባብነት የሌለው የዋጋ ጭማሪ በመሆኑ መንግስት እና የሚመለከታቸው ከፍተኛ አካላት አስቸኳይ ጣልቃ ገብነት እንዲያደርጉና መፍትሄ እንዲሰጧቸው በፅኑ እየጠየቁ ይገኛሉ።

| መሠረት ሚድያ |

ለሚዲያችን በደረሰው ወቅታዊ መረጃ መሠረት ዶክተር ሀብታሙ ዓለሙ በቁጥጥር ስር ከዋለ በኋላ ላለፉት ሁለት ሳምንታት ብቻውን ለአንድ ሰው ብቻ በተዘጋጀ እጅግ ጠባብ ክፍል ውስጥ ታስሮ ይገኛል።

የክፍሏ ስፋት 1 ሜትር በ 80 ሴንቲሜትር ብቻ መሆኑ የተጠቀሰ ሲሆን ይህ ዓይነቱ የእስር አያያዝ በእሱ ላይ ቀጣይነት ያለው የስነ-ልቦና ስብራት (Psychological breakdown) ለማድረስ ሆን ተብሎ የታለመ ሙከራ ሳይሆን እንዳልቀረ የቅርብ ምንጮች ስጋታቸውን ገልጸዋል።

ከሁኔታው አሰቃቂነት የተነሳ ዶክተር ሀብታሙ ወደ መጸዳጃ ቤት እንኳ ወጥቶ መጠቀም እንዳይችል የተከለከለ መሆኑም ታውቋል።

ይህ የተፈጸመው ድርጊት እጅግ ልብ የሚሰብርና ሰብአዊ መብትን በከፍተኛ ደረጃ የጣሰ መሆኑን የገለጹት ምንጮች ጉዳዩን ለመመልከት ለሐምሌ 3 ቀን የፍርድ ቤት ቀጠሮ እንደተሰጠውም አስታውቀዋል።

ከእስሩ ጀርባ ያለው የፖለቲካ ዳራ
ዶክተር ሀብታሙ ዓለሙ ሸዋ ሰኔ 9 ቀን 2018 ዓ.ም ጠዋት ወደ ሥራ ቦታቸው በመጓዝ ላይ እያለ በጸጥታ ኃይሎች በቁጥጥር ስር መዋሉ ይታወሳል።

የጸጥታ አካላት ዶክተር ሀብታሙን በቁጥጥር ስር ካዋሉ በኋላ በመኖሪያ ቤቱ ላይ ድንገተኛ ፍተሻ ያካሄዱ ሲሆን ለምርመራ ያግዛሉ የተባሉ ላፕቶፕ ኮምፒውተሮችን እና ሌሎች የግል የኤሌክትሮኒክስ መሣሪያዎችን መውሰዳቸውን የዓይን እማኞች በወቅቱ መግለጻቸው ይታወሳል።

የታዛቢዎች አስተያየት
ይህ በእንዲህ እንዳለ የዶክተር ሀብታሙ ዓለሙ መታሰርና አሁን እየተፈጸመበት ያለው አስከፊ እንግልት ቀደም ሲል በድሬዳዋ ከተማ ከነበረው ውጥረት የነገሠበት የፖለቲካ ምሕዳር ጋር የተያያዘ መሆኑን የቅርብ ታዛቢዎች ይናገራሉ።

ዶክተር ሀብታሙ በወቅቱ በግል እጩነት በነበረበት ወቅት የድሬዳዋ የጸጥታና ፍትህ አካላት የሕግ ጥሰት እየፈጸሙ ነው በሚል እንዲሁም የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ለአቤቱታቸው ተገቢውን ምላሽ አልሰጠም በማለት ከምርጫው ራሳቸውን በይፋ ማግለሉ ይታወሳል።

በወቅቱ በሰጠው መግለጫ ደጋፊዎቹ እና ጓደኞቹ ሆን ተብሎ እንዲታሰሩ መደረጉን፣ ዋስትና መከልከላቸውን እና ሕዝቡ እሳቸውን እንዳይደግፍ የማስፈራራት ሥራ መሠራቱን አጋልጦ የነበረ ሲሆን አሁን የተፈጸመው እስር እና የሰብአዊ መብት አያያዝ ጥሰት የዚሁ ቀጣይነት ያለው የፖለቲካ ጫና አካል ሳይሆን እንዳልቀረ በሰፊው እየተነገረ ይገኛል።

| መሠረት ሚድያ |

ይህን ተከትሎ የከነማ ፋርማሲዎች…

Read more

ወጣት በቃሉ በተደጋጋሚ እየታሰረ የሚፈታ የነበረ ሲሆን ከወራት በፊት በፖሊስ ቁጥጥር ስር ውሎ ከአዲስ አበባ ወደ ድሬዳዋ ከተወሰደ በኋላ ለ3 ወራት ከ20 ቀናት በእስር ላይ ቆይቶ ሰኔ 17 ቀን 2018 ዓ.ም መፈታቱን መሠረት ሚዲያ አረጋግጧል።

ወጣቱ በእስር በቆየበት ጊዜ ለሁለት ወራት ያህል በአንድ ክፍል ውስጥ በካቴና ታስሮ መቆየቱን የገለጹት የመንግሥት የመረጃ ምንጫችን በዚህም ምክንያት ለከፍተኛ የጀርባ ሕመም ተዳርጎ በአሁኑ ወቅት ሕክምና በመከታተል ላይ እንደሚገኝ አስታውቀዋል።

ምሥጋናው ከእስር ቢፈታም ስልኩ በፖሊስ ተይዞ ያልተመለሰለት በመሆኑ እርሱን በቀጥታ ማግኘት ባንችልም ጉዳዩን በቅርበት የሚያውቁ ግለሰቦች እንደገለጹት የእስሩ መነሻ ከአራት ዓመታት በፊት የተፈጸመ የሙስና ማጋለጥ ነው።

በወቅቱ መሐል ድሬዳዋ ከተማ የሚገኘውንና 17,000 ካሬ ሜትር የሚሸፍነውን የድሬዳዋ ምድር ባቡር እግር ኳስ ሜዳ (ስታዲየም) ሽያጭ ከንቲባ ከድር ጁሀር ለቅርብ ዘመዳቸው በልማት ስም ያለ ጨረታ መሸጣቸውን ተከትሎ ይህንን ወንጀል በማጋለጡ ከፍተኛ ጫና አሳድሮባቸዋል። ይህን ማጋለጡን ተከትሎ የመሬቱ ካርታ ተሰርዞ ለመንግሥት ተመላሽ በመሆኑ በወጣቱ ላይ ቂም ተይዞበትና ጥርስ ተነክሶበት እንደነበር ምንጮች ገልጸዋል።

"በእስር ላይ በቆየባቸው ጊዜያት ፍርድ ቤት ይቀርብ የነበረው እንደ ሚያዝያ 23 እና 27 ዓይነት የሥራ ቀናት ባልሆኑ (በዓላት) ቀናት ለብቻው እየተጠራ ነበር። ከፍርድ ቤት ዳኛ ጋር ለብቻው እየተጠራ ቢቀርብም በተጠረጠረበት ወንጀል ሁሉ ነፃ ተብሏል። ፍርድ ቤቱም ከዚህ በላይ ቀጠሮ እንደማይሰጥ በማመኑ ምንም ዓይነት ይፋዊ ክስ ሳይመሰረትበት በ10,000 ብር ዋስ እንዲፈታ ተደርጓል" ሲሉ ምንጫችን ተናግረዋል።

የድሬዳዋ ምድር ባቡር ሜዳ ሕገወጥ ምሪት በተጋለጠበት ወቅት በተነሳው ከፍተኛ ሕዝባዊ ተቃውሞ ምክንያት የምድር ባቡር ንብረት እና አጠቃላይ የባቡር ቤቶች ያሉባቸው የከዚራ መሬቶች በጠቅላይ ሚኒስትሩ ቀጥተኛ ትዕዛዝ እንዲታገዱ መደረጉ በወጣቱ ላይ የነበረውን ቂም ይበልጥ አጠናክሮታል።

በምድር ባቡር እግር ኳስ ሜዳ ሕገወጥ ሽያጭ የድሬዳዋ ከንቲባ ከድር ጁሀር እና በወቅቱ የነበረው የመሬት ልማት ኃላፊ አቶ ገበየው ጥላሁን በጉዳዩ ተጠርጥረው ፍርድ ቤት ቀርበው ቃል ሰጥተው እንደነበር ያነጋገራናቸው የድሬዳዋ ነዋሪዎች ገልጸዋል። በዚህም ምክንያት በ2013 ዓ.ም ሰኔ ላይ ወጣት በቃሉ ምሥጋናው ከአዲስ አበባ ተይዞ ወደ ድሬዳዋ በመወሰድ ለእስር ተዳርጎ ነበር።

" እንደ 'ሐሰተኛ መረጃ አጋርተሃል፣ መንግሥት በሕዝብ ዘንድ እንዳይታመን ሠርተሃል’ በሚል ክስ አቅርበውበት የነበረ ቢሆንም በዐቃቤ ሕግ ውድቅ ተደርጓል። ነገር ግን በወቅቱ ከአራት ዓመት በፊት በእርቅ ተቋርጦ የነበረን የግል ክስ ፈልገው በማንሳት የ2 ዓመት እስራት እንዲፈረድበት አድርገው ነበር" ሲል ሌላኛው ጉዳዩን የሚያውቅ ምንጭ ለመሠረት ሚዲያ ገልጿል።

ወጣት በቃሉ ከቀደመው እስር ከተፈታ 1 ዓመት ሳይሞላው በድሬዳዋ ከተማ በሚፈጸሙ የሙስና ድርጊቶች ላይ በማኅበራዊ ሚዲያ በተከፈተ ዘመቻ ላይ ጠርጥረነዋል በሚል እንዲሁም የ2018ቱን ምርጫ ሰበብ በማድረግ ከአዲስ አበባ ወደ ድሬዳዋ ወስደው እንደገና እንዳሰሩት የመሠረት ሚዲያ የመረጃ ምንጮች ጠቁመዋል።

ያነጋገርናቸው አንድ ሌላ የከተማዋ ነዋሪ "በቃሉ ምሥጋናው ድሬዳዋ ውስጥ ስር የሰደደ የመንግሥት ሌብነት እንዳለ በማመን ከኢሕአዴግ ሥርዓት ጀምሮ እስከ አሁን ድረስ በሌላ አጀንዳ ሳይጠለፍ ከፍተኛ የመንግሥት የሙስና ወንጀሎችን በማጋለጥ እና በተለያዩ በጎ ተግባራቱ በድሬዳዋ ዘንድ የሚታወቅ ቆራጥ ልጃችን ነው" በማለት ምስክርነታቸውን ሰጥተዋል።

| መሠረት ሚዲያ |

ይህንን ተከትሎም ፕሮግራሙን ሲመሩ የነበሩ ታዋቂ ኢትዮጵያውያን የህክምና ባለሙያዎች እና ከለጋሽ አካላት የሚገኙ ከፍተኛ የገንዘብ ድጋፎ…

Read more

ነዋሪዎቹ እስከ ሁለት ሺህ ዓመተ ምህረት ድረስ ለመንግስት የሚጠበቅባቸውን የቦታ እና የእርሻ ግብር በህጋዊ መንገድ ሲከፍሉ የቆዩ ቢሆንም ከዛ ጊዜ በኋላ ግን መንግስት ያለምንም ግልጽ ምክንያት ግብር እንዳይከፍሉ ማገዱን ያስታውሳሉ።

"ይህ ብቻ ሳይሆን ማህበረሰቡ ከራሱ ጉሮሮ እየነጠቀ ባዋጣው ገንዘብ የመብራት መስመር፣ የውሃ አቅርቦት እና አልፎ ተርፎም የብልጽግና ፓርቲ ጽህፈት ቤት ግንባታን ሙሉ በሙሉ በራሱ ወጪ አከናውነናል" ብለው ለመሠረት ሚድያ ቃላቸውን የሰጡት ነዋሪዎች ከተማዋ ስትሰፋ እና ለሌሎች አካባቢዎች የካርታ ፕላን ሲዘጋጅ ለእነርሱም መሰል ህጋዊ ማረጋገጫ እንዲሰጣቸው በተደጋጋሚ ቢጠይቁም ከአስተዳደሩ ሲሰጣቸው የነበረው ምላሽ ግን አርፋችሁ ተቀመጡ የሚል የንቀት እና የማግለል ምላሽ እንደነበር በምሬት ይናገራሉ።

"ችግሩ ይበልጥ የተባባሰው በቅርቡ በአዲስ ከተማ ክፍለ ከተማ በተካሄደ ስብሰባ ላይ ነው። የልማቱ አካል የሆነውን የኮሪደር ስራ ምክንያት በማድረግ የአካባቢው አመራሮች ነዋሪዎቹ በአጭር ቀናት ውስጥ በተለይም በሳምንቱ መጨረሻ አካባቢውን ለቀው እንዲወጡ የቃል ትዕዛዝ አስተላልፈዋል" ብለው ሌላ ነዋሪ ቃላቸውን ሰጥተዋል።

ከዚህም ባለፈ የአዲስ ከተማ ክፍለ ከተማ አመራሮች "በመካከላችሁ አቅም ያላቸው ነዋሪዎች አሉና ገንዘብ በማዋጣት አቅም ለሌላቸው የሁለት ወር የቤት ኪራይ ክፈሉ" የሚል ኃላፊነት የጎደለው እና ህዝብን ያላገናዘበ አስተያየት መስጠታቸው ነዋሪዎቹን በእጅጉ አስቆጥቷል።

ይህ አካሄድ ዜጎችን ከመንግስት እና ከመሪዎቻቸው ጋር እምነት እንዲያጡ ያደረገ ትልቅ አስተዳደራዊ ስህተት መሆኑን ነዋሪዎቹ ያሰምሩበታል። የከተማው አስተዳደር መውሰድ የነበረበትን ኃላፊነት በህዝቡ ጫንቃ ላይ ለመጫን መሞከሩ እጅግ አሳዛኝ ክስተት ሆኖ አልፏል።

ነዋሪዎቹ የከተማዋን ልማትም ሆነ የሀይቅ ዳር ፕሮጀክቱን እንደማይቃወሙ እና እንዲያውም እንደሚደግፉ በግልጽ ያሳውቃሉ። ነገር ግን ማንኛውም የልማት ስራ የዜጎችን ሰብዓዊ መብት፣ ክብር እና የንብረት ባለቤትነት ህግን በተከተለ መልኩ መከናወን እንዳለበት አጥብቀው ያምናሉ።

"የኢትዮጵያ ህገ መንግስት የዜጎችን የንብረት መብት በግልጽ ያረጋገጠ ሲሆን የህዝብ መሬት ለልማት ሲወሰድ በቅድሚያ ማሳወቅ፣ ፍትሃዊ ካሳ መክፈል እና ምቹ የመቀየሪያ ቦታ መስጠት አስፈላጊ መሆኑን የመሬት ለልማት የመጠቀም አዋጅ በግልጽ ያስቀምጣል" በማለት ሚድያችን ያናገራቸው እና ስሜ አይጠቀስ ያሉ የህግ ባለሙያ ያሰምሩበታል።

"አሁን በሃዋሳ ከተማ እየተፈጸመ ያለው ድርጊት ግን እነዚህን ሁሉ ብሄራዊ ህጎች የጣሰ እና ቤተሰብን በትኖ የዜጎችን የመኖር ህልውና አደጋ ላይ የጣለ ተግባር ነው። ለሃዋሳ ከተማ ከንቲባ አቶ ጥራቱ በየነ እና ለሌሎችም አግባብነት ላላቸው አስተዳደራዊ ቢሮዎች በተለያዩ ወራት ተደጋጋሚ የቅሬታ ደብዳቤዎች ቢገቡም እስካሁን ድረስ ምንም ዓይነት ተገቢ፣ ግልጽ እና ህጋዊ ምላሽ አልተሰጠም" በማለት ጉዳዩን አስተድተዋል።

አክለውም "በከንቲባው ተቋቁሟል የተባለው የቅሬታ ሰሚ ኮሚቴም ቢሆን በአካባቢው ተገኝቶ ህዝቡን በቀጥታ የማነጋገርም ሆነ የችግሩን ስፋት የመረዳት ስራ አልሰራም። በመሆኑም ማህበረሰቡ ይህ አስተዳደራዊ በደል በአስቸኳይ እንዲቆም፣ ከንቲባው በአካል ተገኝተው ህዝቡን በክብር እንዲያወያዩ እና በህጉ መሰረት የካሳ እና የምትክ ቦታ ዝግጅት እንዲደረግላቸው አጥብቀው እየጠየቁ ይገኛሉ" ብለዋል።

ይህ የህግ ጥሰት የማይታረም እና ፍትህ የማይሰጣቸው ከሆነ ጉዳዩን ወደ ኢፌድሪ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን፣ ወደ ህዝብ እንባ ጠባቂ እና ወደ ሌሎችም ከፍተኛ የህግ አካላት ይዘው ለማምራት እንደሚገደዱ ነዋሪዎቹ በአጽንኦት አሳስበዋል።

በዚህ ዙርያ የሐዋሳ ከተማ አስተዳደርን ለማነጋገር ያረግነው ሙከራ አልተሳካም።

| መሠረት ሚድያ |

1. ስትራቴጂክ ኢንቨስትመንቶች መረጋጋትና የሕዝብ አመኔታ ይፈልጋሉ

በኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል የተፈጠሩት የቅርብ ጊዜ ክስተቶች፤ በፖለቲካዊ ውጥረት፣ በሕዝብ አመኔታ መቀነስ፣ በክልላዊ መረጋጋት እንዲሁም በትልልቅ አገራዊ ፕሮጀክቶች ላይ የደኅንነት ስጋቶች ሊያሳድሩ ስለሚችሉ ከባድ ጥያቄዎችን አስነስተዋል።

እነዚህ ፕሮጀክቶች፤ በሶማሌ ክልል ውስጥ የተጀመሩ እና ወደ ፍጻሜ እንደሚደርሱ ከተነገረላቸው በአጠቃላይ 10 ቢሊዮን ዶላር የሚያወጡ፤ የታላላቅ ፕሮጀክቶች አካል የሆኑት የኦጋዴን ዘይትና ጋዝ፣ የLNG፣ የጋዝ ኃይል ማመንጫ፣ እና ተያያዥ የመሠረተ ልማቶችን የሚያካትቱ ናቸው።

ከዚህ በተጨማሪም በመጀመሪያ 2.5 ቢሊዮን ዶላር የዩሪያ ምርት ፕሮጀክት ተብሎ የታወጀው፣ በኋላም ከ4 ቢሊዮን ዶላር በላይ የታቀደ ኢንቨስትመንት እንደሆነ የተገለጸው የጎዴ የማዳበሪያ ኮምፕሌክስም ይገኝበታል። በዚህ ፕሮጀክት በዓመት በግምት 3 ሚሊዮን ሜትሪክ ቶን የዩሪያ ማዳበሪያ ለማምረት የታቀደ ሲሆን፣ ለኢትዮጵያ የምግብ ዋስትና፣ ለኃይል ልማት፣ እና ለኢኮኖሚ ለውጥ በጣም ስትራቴጂክ የሆነ ኢንቨስትመንት ነው።

የእነዚህ ፕሮጀክቶች አስፈላጊነት በከፍተኛ የመንግስት ደረጃ ተገልጿል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አሕመድ በማኅበራዊ ሚዲያ ባወጡት መግለጫ፤ የፌዴራል መንግሥት ለክልሉ ልማት ያለውን ጽኑ ቁርጠኝነት አረጋግጠው፦

"በሶማሌ ክልል ዛሬ ያስጀመርናቸው ሁሉም ታላላቅ ፕሮጀክቶች፤ ከተያያዥ መሠረተ ልማቶቻቸው ጋር በአጠቃላይ 10 ቢሊዮን ዶላር የሚያወጡ ናቸው፤ እኛ የጀመርነውን ለመጨረስ ሁልጊዜም ቁርጠኞች ስለሆንን፤ እስከ ፍጻሜ እናደርሳቸዋለን" በማለት አረጋግጠዋል።

ይህ ቁርጠኝነት አስፈላጊ ነው፤ ልንቀበለውም ይገባዋል። ነገር ግን ታላላቅ ብሔራዊ ኢንቨስትመንቶች በመሰረተ ልማት ግንባታ ብቻ ማስጠበቅ አይቻልም። የሕዝብ አመኔታ፣ የማኅበረሰብ መተማመን፣ እና መሬት ላይ የወረደ ሰላም ያስፈልጋል። የሶማሌ ክልል/ኦጋዴን ሕዝብ ልማት፣ ክብር፣ ፍትሕ፣ እና ደኅንነት ይገባዋል፤ ወደ ፍርሃት፣ ወደ እርስ በእርስ ጥርጣሬ፣ ወይም ወደ ፖለቲካ መጠቀሚያነት መመለስ አይገባውም።

2. እየጨመሩ ያሉ የማኅበረሰብ ቅሬታዎችና የደኅንነት ስጋቶች

በተለይም እንደ ሺላቦ ባሉ አካባቢዎች ያሉ ማህበረሰቦች ድንበር ዘለል የጎሳ ወረራ እና ከሶማሊያ ከመጡ አካላት ጋር በተገናኘ በፀጥታ ችግር እየተሰቃዩ እንደሆነ ሲነገር፤ ጉዳዩ በጣም አሳሳቢ እንደሆነ ግልፅ ነው፡፡ ብዙ የአካባቢው ድምፆች የክልሉ መንግሥት ሁኔታውን በሚገባው አሳሳቢነት እና በገለልተኛነት አልተመለከተውም ብለው ያምናሉ።

አስተዳደሩ በሶማሌ ክልል ውስጥ ካሉት ትልልቅ እና ከፍተኛ ተጽዕኖ ፈጣሪ ማህበረሰቦች መካከል አንዱ ተደርጎ የሚወሰደውን የኦጋዴን-አብሳሜ ማህበረሰብን ስጋት፤ ስትራቴጂካዊ በሆነ መልኩ በማሳነስ የውስጥ መከፋፈል እና አለመተማመን እንዲፈጠር አድርጓል ሲሉ ተቺዎች ይከራከራሉ። እንዲህ ያሉ ቅሬታዎች መታፈን የለባቸውም። ወደ ሰፊ ጥላቻና ግጭት ከመቀየራቸው በፊት መፍትሔ ሊሰጣቸው ይገባል፤ ካልሆነ ግን የማኅበረሰብ አብሮነትን እና የኢትዮጵያን ስትራቴጂክ የልማት አጀንዳ አደጋ ላይ ሊጥል ይችላል።

3. በ62ቱ ወጣቶች መታሰር ዙሪያ የተፈጠረው ውዝግብ

እነዚህ ስጋቶች የመጡት በፑንትላንድ ሶማሊያ ተይዘው ለኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል ተላልፈው ተሰጡ ስለተባሉ 62 የሶማሌ ወጣቶችን በተመለከተ የወጡ ዘገባዎችን ተከተሎ ነው። ወጣቶቹ ቦሳሶ ውስጥ ከመታሰራቸው እና በኋላም ለሶማሌ ክልል ተላልፈው ከመሰጠታቸው በፊት ሚልሶ ወርቅ ማውጫ አካባቢ ሲሰሩ እንደነበር የተለያዩ መረጃዎች ይጠቁማሉ።

የክልሉ ባለስልጣናት ወጣቶቹን ከህግወጥ የሰዎች ዝውውር መረብ መታደጋቸውን ገልጸዋል። ነገር ግን ከኦጋዴን ብሄራዊ ነጻ አውጭ ግንባር (ኦብነግ) ጋር ግንኙነት ያለውን የትጥቅ ትግል እንቅስቃሴን ለመቀላቀል ወደ ኤርትራ ለመጓዝ እየሞከሩ እንደነበር ከክልሉ አስተዳደር ጋር በተያያዘ የሚሰሩ የማህበራዊ ድህረ-ገጾች ጠቁመዋል። እነዚህ ተቃራኒ መግለጫዎች በክልሉ ውስጥ እና በውጪ አገር በሚኖሩ ሶማሌዎች መካከል ቁጣን፣ ፍርሃትን፣ እና ግራ መጋባትን ፈጥረዋል።

4. የኦብነግ ጥያቄ እና ፖለቲካዊ ስህተቶች

በጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አሕመድ ዘመን የተጀመሩትን የፖለቲካ ለውጦች ተከትሎ ኦብነግ ከኢትዮጵያ መንግስት ጋር እ.አ.አ. በ2018 ዓ.ም በአስመራ የሰላም ስምምነት ተፈራርሟል። ስምምነቱ ከብዙ አስርተ ዓመታት ግጭት በኋላ ወደ ውይይት፣ እርቅ፣ እና ፖለቲካዊ ተሳትፎ ለመሸጋገር አስፈላጊ እድልን ፈጥሯል። ነገር ግን በኦብነግ እና በሶማሌ ክልል አስተዳደር መካከል ያለው ውጥረት ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በጣም ተባብሷል ሲሉ ተቺዎች ይከራከራሉ።

አንዳንድ ታዛቢዎች በፕሬዚዳንት ሙስጠፌ ዑመር የሚመራው አስተዳደር በኦብነግ ውስጥ ያለው መከፋፈል እንዲጨምር አስተዋጽኦ አድርጓል ይላሉ፡፡ ይህንንም መከፋፈል ከረጅም ጊዜ የሰላም ግንባታ ይልቅ ጠባብ በሆነ የፖለቲካ መነጽር ተመልክቶታል ብለው ይናገራሉ።

በተጨማሪም፤ ከሶስት አሥርት ዓመታት በላይ የትጥቅ ትግል፣ የፖለቲካዊ ቅስቀሳ፣ እና ጥልቅ የሆነ የማኅበረሰባዊ መሰረት ያለውን የኦብነግን እንቅስቃሴ፤ የክልሉ መንግስት እያቀለለ እንደሚመለከተው ተቺዎች ይከራከራሉ። የኦብነግን ጉዳይ በተሳሳተ መንገድ መመልከት የሶማሌን ሕዝብ ፍላጎት እና ሰላማዊ የሆነች፣ የተረጋጋች እና የበለጸገች ኢትዮጵያን ራዕይ ለሚቃወሙ ኃይሎች እድል ሊፈጥር ይችላል ብለው ያስጠነቅቃሉ።

ይህ ለረዥም ጊዜ የዘለቀ ፖለቲካዊ ውጥረት፤ አንዳንድ ታዋቂ የኦብነግ አባላትን ከአገር ውጭ እንዲሰደዱ አድርጓል ተብሏል። ተቺዎች የዶ/ር አብዲራህማን ማህዲን ጉዳይ እንደ ምሳሌ ይጠቅሳሉ፡፡ እርሳቸው ከኦብነግ መስራቾች አንዱ ሲሆኑ፤ የሰላም ስምምነቱን እንደ ድርጅቱ ዋና ጸሐፊ ፈርመዋል። በኋላም እ.አ.አ ህዳር 2019 ዓ.ም በጎዴ ከተማ በተካሄደ የፓርቲው ማዕከላዊ ኮሚቴ ምርጫ የኦብነግ ሊቀመንበር ሆነው ተመርጠው፤ ለረዥም ጊዜ መሪ እና መስራች አባል የነበሩትን አድሚራል መሐመድ ዑመር ዑስማንን ተክተዋል። ዶ/ር አብዲራህማን ማህዲ፤ በያዝነው ዓመት ግንቦት አጋማሽ ላይ የኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ተቃዋሚዎች በፖርት ሱዳን ባካሄዱት ስብሰባ ላይ ተገኝተው ታይተዋል፡፡

በተጨማሪም አንዳንድ ተቺዎች፤ ኦብነግን፣ የማኅበረሰብ ቅሬታዎችን፣ እና በቅርብ ጊዜ የተካሄዱ እስሮችን በተመለከተ የክልሉ አስተዳደር ለፌዴራል መንግስቱ የተሳሳተ መረጃ እንዳጋራ ይከሳሉ። የ62ቱን ወጣቶች ተላልፎ መሰጠትን ጨምሮ ከፖለቲካዊ ጥርጣሬ እና ጎሳ ላይ ባነጣጠረ መልኩ የተፈፀሙ እስሮች በቤተሰቦችና በማኅበረሰቦች መካከል ፍርሃትን ጨምረዋል ብለውም ያላቸውን ስጋት ይገልፃሉ።

እነዚህ ውንጀላዎች መታለፍ ወይም ፖለቲካዊ መደረግ የለባቸውም። ግልጽነት፣ ሕጋዊ ሂደት፣ እና ገለልተኛ ምርመራ ያስፈልጋቸዋል። የፌደራል መንግስት በሶማሌ ክልል የሚገኙ ማህበረሰቦችን መብት፣ ክብር እና አመኔታ በማስጠበቅ የጸጥታ ስጋቶች በሃላፊነት መያዛቸውን ማረጋገጥ አለበት። ዘላቂ ሰላም በጥርጣሬ፣ በመከፋፈል፣ ወይም በተመረጡ ትርክቶች ላይ ሊገነባ የሚችል ሳይሆን፤ በቅን ተሳትፎ፣ ተጠያቂነት ባለው አመራር፣ እና ለእርቅ ባለን ግልጽ ቁርጠኝነት የሚገነባ ነው።

5. የፖለቲካ ከፍፍል እና የመገለል ውንጀላዎች

የፕሬዚዳንት ሙስጠፌ ዑመር አስተዳደር፤ በፖለቲካ ተቃዋሚዎች ዘንድ በተለይ እርሳቸው ራሳቸው የወጡበት የኦጋዴን ማኅበረሰብን ጨምሮ፤ በማኅበረሰቦች መካከል መከፋፈል እንዲበረታ እና መተማመን እንዲዳከም ምክንያት እንደሆነ ተወንጅሏል።

የቀድሞ የህወሀት/ኢህአዴግ መንግስት ይጠቀም የነበረውን ኦጋዴን እና ኦጋዴን ያልሆኑ ሶማሌዎችን የመከፋፈል ስትራቴጂ አስተዳደሩ እንደወረሰ ተቺዎች ይከራከራሉ። ይህ አካሄድ የኢትዮጵያ ሶማሌ ዴሞክራሲያዊ ሊግ (ኢሶዴሊ) ምስረታን እና የኦጋዴን ብሄራዊ ነፃ አውጭ ግንባርን (ኦብነግ) ያካተተ ሲሆን፤ በኋላ ላይ እ.አ.አ በ1998 ዓ.ም ተዋህደው የኢትዮጵያ ሶማሌ ህዝቦች ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ኢሶህዴፓ) መመስረታቸውን ጨምሮ፤ ያለፈውን የፖለቲካ ምህንድስና የሚመስል እንደሆነ ይገልፃሉ። ኢሶህዴፓ የኢትዮጵያ ሕዝቦች አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ ግንባር (ኢሕአዴግ) ጥምረት አካል ሆኖ የሶማሌ ክልልን ሲያስተዳድር እንደቆየ ይታወሳል።

ተቺዎች እንደሚሉት፤ አሁን ያለው አስተዳደር በኦጋዴን ማህበረሰብ ውስጥ የመከፋፈልን አካሄድ የበለጠ አጠናክሮታል። አንድነት፣ ፍትህና መረጋጋት በአስቸኳይ በሚፈለግበት በዚህ ወቅት እንዲህ ያለው የፖለቲካ አካሄድ የህብረተሰቡን አንድነት የሚያዳክም፣ በክልሉ አመራር ላይ አመኔታን እንደሚያሳጣ እና አለመተማመንን ሊያባብስ እንደሚችል ያስጠነቅቃሉ። እነዚህ መከፋፈሎች መፍትሄ ካልተበጀላቸው በማህበረሰቦች መካከል ቂም፣ ጥላቻ እና ግጭትን ሊያባብሱ ይችላሉ፤ ይህም ደግሞ በአከባቢው ላይ ከፍተኛ የፖለቲካ እና የጸጥታ ስጋት ይፈጥራል፡፡

ተቺዎች በተጨማሪም በብልጽግና ፓርቲ ውስጥ ያሉ መልካም ስም ያላቸው ዲፕሎማቶች፤ የፌዴራል መንግስት ባለስልጣን የሆኑ እጩ ተወዳዳሪዎች እንዲሁም የፖለቲካ ተፎካካሪዎች ጋር የተያያዙ ውዝግቦችን ይጠቁማሉ። በምርጫ ቅስቀሳ ወቅት የዋርዴር፣ የፊቅ፣ የጎዴ፣ እና ቃብሪባያህ ወረዳዎችን ጨምሮ ከፖለቲካዊ መሠረታቸው ጋር የተያያዙ አንዳንድ ማኅበረሰቦችን በነፃነት ማግኘትና መጎብኘት እንዳልቻሉ ይከሳሉ። ለተቃዋሚዎች፤ እነዚህ ክስተቶች የፖለቲካ መገለልን እና የአስተዳደሩን ፍርሃት የሚያሳይ ነበር።

6. አስተዳደር፣ ተጠያቂነት፣ እና የሕዝብ እይታ

በተጨማሪም የፕሬዚዳንት ሙስጠፌ ዑመር አመራር፤ መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶችን፣ ናይሮቢ ላይ የተመሰረቱ ኔትወርኮችን እና ከሶማሊያ የቆየ የፖለቲካ ምህዳር ጋር ግንኙነት ያላቸው ግለሰቦችን ጨምሮ፤ አመራራቸውን በጠባብ የካቢኔ አባላትና ታማኞች እንደከበቡ ተቺዎች ይሞግታሉ። አንዳንድ ተቃዋሚዎች ይህንን መዋቅር በሙስና ጭምር ይወነጅላሉ፤ የሕዝብ ሀብትም አብዛኛዎቹ ቤተሰቦቻቸው ወደ ሚኖሩበት የውጭ አገራትም ተላልፏል ብለው ይናገራሉ። እነዚህ ውንጀላዎች እስካሁን አልተረጋገጡም፤ ነገር ግን በሕዝብ ዘንድ ለተፈጠረው ጥርጣሬ ከፍተኛ አስተዋፅዖ አድርገዋል። ስለሆነም ሕጋዊና ግልፀኛ በሆኑ ተቋማት በኃላፊነት መመርመር ይገባቸዋል።

የፕሬዚዳንት ሙስጠፌ ዑመር ደጋፊዎች ግን እነዚህን ውንጀላዎች ውድቅ በማድረግ በምትኩ፤ በክልሉ ውስጥ የተሻለ ደኅንነት, አስተዳደር, አገልግሎት አሰጣጥ, እና የልማት ለውጦች እንደተደረጉ ይናገራሉ። አስተዳደሩም በቀድሞ መንግስታት በጣም የተጎዳውን ክልል ለማረጋጋት ሰርቷል ብለው ይከራከራሉ።

7. የሰላምና የስትራቴጂክ ልማት ፕሮጀክቶች ላይ የተጋረጡ አደጋዎች

አሁንም ብዙ የሶማሌ ክልል ነዋሪዎች፤ በአንድ ወቅት የኦጋዴን ግጭት ተብሎ ይገልፅ የነበረውን፤ ያለመተማመን፣ የግጭት፣ እና የማግለል ፖለቲካ ሊመለስ ይችላል ብለው ይፈራሉ። የጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አሕመድ ለውጦች፤ ለረጅም ጊዜ ከሀገራዊ ውሳኔዎች ለተገለሉ ማኅበረሰቦች፤ የፖለቲካ ምህዳሩን በመክፈት ተስፋ ፈጥረው ነበር። ሆኖም አንዳንድ ማኅበረሰቦች አሁን ላይ የፌዴራል መንግሥቱ መሬት ላይ ላሉ እውነታዎች በቂ ትኩረት እየሰጠ አይደለም ብለው ያምናሉ።

የሶማሌ ክልል በኢትዮጵያ የወደፊት ኢኮኖሚ ውስጥ እጅግ ወሳኝ ሚና ያለው እና ባሕር አልባ ሆነው የሚኖሩ ከ130 ሚሊዮን በላይ ኢትዮጵያዊያን ምኞትም እንዲሳካ የበኩሉን ድርሻ የሚወጣ ክልል ነው። የኃይል፣ የማዳበሪያ ምርት፣ የትራንስፖርት፣ እና የመሠረተ ልማት ታላላቅ ፕሮጀክቶች የሰዎችን ኑሮ ሊቀይሩ እና ለብሔራዊ ልማት ከፍተኛ አስተዋፅዎ ሊያበረክቱ የሚችሉ ቢሆኑም፤ እነዚህ ፕሮጀክቶች ተገለልን፣ ተጠረጠርን፣ ተወገድን፣ ወይም ተረሳን የሚል ስሜት በሚሰማቸው ማኅበረሰቦች ውስጥ ሊሳኩ አይችሉም።

ስለሆነም የፌዴራል መንግስቱ ተሳትፎ፣ ጥበቃ፣ እና ገለልተኛ የሆነ ግምገማ ማድረግ፤ እንዲሁም ክልሉ ስላጋጠሙት አደጋዎች አስቸኳይ ግልጽ ግንዛቤ ሊወስድ ይገባል፡፡

መደምደሚያ፦ ሰላምን፣ መተማመንን፣ እና ልማትን መጠበቅ

የሶማሌ ሕዝብ ማገገም፣ ክብር፣ እና ተስፋ በተጠማበት በዚህ ወቅት፤ በክልሉ ያሉ ስስ ፖለቲካዊ ሁኔታዎችን በአግባቡ አለመያዝ በአካባቢው ማኅበረሰብ ዘንድ አለመተማመንን ከመፍጠር አልፎ ተርፎ አገራዊ እድገትን ሊያዳክም ይችላል። የተዳከመችው ሶማሊያ የምትመራበትን የ4.5 የጎሳ ክፍፍል ሞዴልን መተግበር፤ ወይም የፈራረሰ መንግስት ፖለቲካን እንደ አስተዳደር መመሪያነት መጠቀም፤ አለመተማመንን ሊያበረታታ እና ክልሉ በአስቸኳይ የሚፈልገውን ማኅበራዊ አብሮነት አደጋ ላይ ሊጥል ይችላል።

የዚህ ዓይነቱ ብልሹ አስተዳደር የኦጋዴን ዘይትና የጋዝ ልማትን፣ የLNG እና የኃይል ማመንጫ መሠረተ ልማትን፣ የጎዴ ማዳበሪያ ፕሮጀክትን እና ሌሎችንም በማህበረሰብ እምነት, በአካባቢው መረጋጋት እና ኃላፊነት በተሞላበት አስተዳደር ላይ የተመሰረቱ ስትራቴጂካዊ ፕሮጀክቶችን ጨምሮ ትልልቅ ሀገራዊ ኢንቨስትመንቶችን አደጋ ላይ ሊጥል ይችላል።

የሶማሌ ክልል ወደ ግጭት መመለስ አያስፈልገውም። የሚያስፈልገው ፍትሕ፣ ውይይት፣ ተጠያቂነት ያለው አመራር፣ ሁሉን አቀፍ አስተዳደር፣ እና በህዝቦች አመኔታና ተሳትፎ ላይ የተመሰረተ ልማት ነው። አለመተማመን ወደ አለመረጋጋት ከመቀየሩ በፊት ለመከላከል፤ ውጥረቶች ከመስፋፋታቸው በፊት ሰላምን ለማስጠበቅ፤ በሶማሌ ክልል ያለው ልማት ሕዝቡን ተጠቃሚ እንዲያደርግ፤ ኢትዮጵያንም እንዲያጠናክር እና የሰላምን ተስፋ እንዲያስቀጥል፤ የፌዴራል መንግሥቱ ብሔራዊ ኃላፊነትም ሆነ ታሪካዊ እድል አለው።

ስለ ጸሐፊው

ኢንጂ. መሐመድ ኢስማኢል የሚኒሶታ የአፍሪካ ቀንድ ጥናት ተቋም መስራችና ዋና ዳይሬክተር ናቸው። በውይይት፣ በትምህርት፣ በንግድ፣ በኢንቨስትመንት፣ እና በማኅበረሰብ ተሳትፎ በኩል በምሥራቅ አፍሪካና በሚኒሶታ መካከል ግንኙነቶችን ለማጠናከር ይሰራሉ። በሰብዓዊ ድጋፍ ሥራ ውስጥ ተሞክሮ ያላቸው፤ እንዲሁም በትውልድ አገራቸው ኢትዮጵያ የመሪነት ልምድ ያላቸው ናቸው።

***መሠረት ሚድያ ላይ የሚቀርቡ አስተያየቶች በሙሉ የፀሀፊዎቹ እንጂ የሚድያው አቋም እንዳልሆኑ ልናስታውስ እንወዳለን።

| መሠረት ሚድያ |

1. ሐሳብን በነጻነት የመግለጽ መብት ሕገ-መንግሥታዊና ዓለም አቀፋዊ መሠረቶች፤
የኢፌድሪ ሕገ-መንግሥት በአንቀጽ ፳፱ (29) ላይ ማንኛውም ሰው ያለ ምንም ጣልቃ ገብነት የፈለገውን ሐሳብ የመያዝ፣ የመግለጽና መረጃ የመሰብሰብ እንዲሁም የማሰራጨት መብት እንዳለው በግልጽ ይደነግጋል። ይህ መብት በተለይ የፕሬስ ነጻነትንና የሚዲያ ተቋማትን ሥራ የሚመለከት ሲሆን ሳንሱር በሕግ የተከለከለ መሆኑንም ያረጋግጣል።

​ከዚህ በተጨማሪ ኢትዮጵያ ተቀብላ ያጸደቀቻቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች ለምሳሌ፤

​የዓለም አቀፍ የሲቪልና የፖለቲካ መብቶች ቃል ኪዳን (ICCPR) አንቀጽ 19፤

​የአፍሪካ የሰዎችና የሕዝቦች መብቶች ቻርተር (ACHPR) አንቀጽ 9፤

​እነዚህ ሰነዶች ሐሳብን የመግለጽ ነጻነት የሰብአዊ መብቶች ሁሉ መሠረት መሆኑን ያስገነዝባሉ። ከንድፈ-ሐሳብ አንጻር እንደ John Stuart Mill ያሉ ምሁራን፤ "የሐሳብ የገበያ ቦታ" (Marketplace of Ideas) በሚለው እሳቤያቸው፤ እውነት ሊገኝ የሚችለው ሐሳቦች በነጻነት ሲንሸራሸሩና ክርክር ሲደረግባቸው ብቻ እንደሆነ ይከራከራሉ።

በመሆኑም ጋዜጠኞች በማኅበረሰቡ ውስጥ ያሉ አስከፊ እውነታዎችን (እንደ ማፈናቀልና ግድያ ያሉ) ይፋ ማድረጋቸው የሙያዊ ኃላፊነትና የሕዝብን መረጃ የማግኘት መብት የማክበር ጉዳይ ተደርጎ ሊወሰድ ይገባል።

​2. የፍጹምነት ወሰን እና የብሔራዊ ደኅንነት ሚዛን፤
ምንም እንኳን ሐሳብን በነጻነት የመግለጽ መብት መሠረታዊ ቢሆንም ፍጹም (Absolute) አይደለም። የኢፌድሪ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ 29(6) እንዲሁም የ-ICCPR አንቀጽ 19(3) መብቱ ገደብ ሊጣልበት የሚችልባቸውን ሁኔታዎች ያስቀምጣሉ።

እነዚህም የሌሎችን መብትና ክብር ለመጠበቅ፤
​ብሔራዊ ደኅንነትን፣ የሕዝብን ሰላምና ጸጥታን እንዲሁም የሕዝብን ጤና ወይም ሥነ-ምግባር ለመጠበቅ ሲባል ነው።

​የሙግት ነጥብ፡- በሀገሪቱ ስሱ የሆኑ የማንነትና የሃይማኖት ጉዳዮችን ይፋዊ የቪዲዮ ምስሎችንና ጽሑፎችን ማጋራት በአንድ በኩል ግልጽነትንና እውነትን ማውጣትን የሚያበረታታ ሲሆን፤ በሌላ በኩል ደግሞ ይዘቶቹ የጥላቻ ንግግርን (Hate Speech) የሚያነሳሱ፣ ወይም ግጭትን የሚቀሰቅሱ ከሆኑ በሕግ ሊጠየቁ የሚችሉበት ዕድል አለ።

ሆኖም ግን ይህ ገደብ ሥራ ላይ ሊውል የሚችለው በሕግ የተደነገገ (Prescribed by Law)አስፈላጊ (Necessary) እና ተመጣጣኝ (Proportional) በሆነ መንገድ ብቻ መሆን እንዳለበት የሰብአዊ መብት ተሟጋቾችና ምሁራን ይከራከራሉ። ጋዜጠኛን ማሰር የመጨረሻ አማራጭ (Ultima Ratio) መሆን ያለበት እንጂ የዜጎችን የመረጃ ፍሰት መግቻ መሣሪያ መሆን የለበትም።

​3. የ48 ሰዓት ሕገ-መንግሥታዊ ግዴታ እና የሕግ የበላይነት መሸርሸር፤
የዚህ ጉዳይ ዋነኛውና አሳሳቢው ሕጋዊ ጥሰት የሚጀምረው ጋዜጠኛዋ በቁጥጥር ስር ከዋለች በኋላ ከተፈጸመው የአያያዝ ሂደት ነው። የኢፌድሪ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ ፲፱ (፫) በግልጽ እንደሚያስቀምጠው፦
​"የተያዙ ሰዎች በቁጥጥር ስር በዋሉ በ48 ሰዓት ውስጥ ፍርድ ቤት የመቅረብ መብት አላቸው። ይህ ጊዜ ተያዙበት ቦታ ወደ ፍርድ ቤት ለመምጣት ከሚያስፈልገው ተገቢ ጊዜን አይጨምርም ነፃነታቸውን እንዳያጡ ለመከላከል ወዲያውኑ ፍርድ ቤት የመቅረብ መብት አላቸው።"
​ይህ ድንጋጌ የፓርላማ ሕግ ሳይሆን፣ የሀገሪቱ የበላይ ሕግ (Supreme Law) ነው። ጋዜጠኛዋ ላለፉት 10 ቀናት ፍርድ ቤት ሳትቀርብ መቅረቷ ይህንን ሕገ-መንግሥታዊ መሠረት በግልጽ የጣሰ ድርጊት ነው።

​ምሁራዊና ተጠየቃዊ ትንታኔ (Theoretic and Philosophical Perspective)፤

​ሐቤስ ኮርፐስ (Habeas Corpus)፦ ይህ መርህ በሕግ ታሪክ ውስጥ ግብረ-ገብነትንና ፍትሕን ለማስፈን ከተቀረጹ ትልልቅ መርሆዎች አንዱ ነው። ትርጉሙም "አካሉን ይዘህ ቅረብ" ማለት ሲሆን አስፈጻሚው አካል (የጸጥታ ኃይሉ) አንድን ዜጋ ያለ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ ለረጅም ጊዜ አፍኖ እንዳያቆይ የሚከላከል የነጻነት ጋሻ ነው።

​የሥልጣን ክፍፍል መርህ (Separation of Powers)፦ በቻርለስ ደ ሞንቴስኪው (Montesquieu) ፍልስፍና መሠረት፣ የሕግ አስፈጻሚው አካል (ፖሊስ/ጸጥታ) ሰዎችን የመያዝ ሥልጣን ቢኖረውም የእስሩን ሕጋዊነት የመመርመርና የመወሰን ሥልጣን ሙሉ በሙሉ የሕግ ተርጓሚው (የፍርድ ቤት) ብቻ ነው።

ፖሊስ አንድን ዜጋ ለ10 ቀናት ፍርድ ቤት ሳይልክ ሲያቆይ ራሱን በሕግ ተርጓሚነት ቦታ ላይ እየሰየመ መሆኑን ያሳያል። ይህ ደግሞ ወደ አምባገንነትና ወደ ሕግ አልባነት (Arbitrary Detention) የሚወስድ አደገኛ መንገድ ነው።

​የጸጥታ ኃይሎች የሚዲያ ይዘቱ "የሀገር ደኅንነትን ይነካል" የሚል እምነት ቢኖራቸው እንኳ ያንን እምነታቸውንና ያሏቸውን ማስረጃዎች በ48 ሰዓት ውስጥ ለገለልተኛ ዳኛ አቅርበው የተጨማሪ ምርመራ ጊዜ (Remand) መጠየቅ ነበረባቸው። ይህ ሳይሆን መቅረቱ የእስሩን ሕጋዊነት ሙሉ በሙሉ ጥያቄ ውስጥ የሚጥለውና የመንግሥትን ሕግ የማክበር ግዴታ (Duty to Respect) የሚሸረሽር ነው።

​መደምደሚያ፤

​ጋዜጠኝነት ወንጀል አይደለም ይልቁንም የማኅበረሰብን ሕመም የሚያሳይ መስተዋት ነው። በማንነትና በሃይማኖት ላይ የሚፈጸሙ ግድያዎችንና መፈናቀሎችን ወደ አደባባይ ማውጣት፣ መንግሥት ኃላፊነቱን እንዲወጣ የሚያስገድድ የሕዝብ ድምፅ ሊሆን ይችላል።

የይዘቱ አግባብነትና ሕጋዊነት ጥያቄ ውስጥ የሚወድቅ ቢሆን እንኳ ሊፈታ የሚገባው በሕገ-መንግሥታዊና በሕጋዊ ሥርዓቶች መዋቅር ውስጥ ብቻ ነው።

​አንድን ጋዜጠኛ ለ10 ቀናት ያለ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ ማሰር ሕገ-መንግሥቱን መጣስ ብቻ ሳይሆን፣ በሀገሪቱ የዲሞክራሲ ምኅዳር ላይ የፍርሃት ጥላ (Chilling Effect) የሚያሳድር ድርጊት ነው።

መንግሥት የሕግ የበላይነትን ለማስከበር መጀመሪያ ራሱ በሕግ መገዛት አለበት። ስለሆነም ጋዜጠኛዋ በአስቸኳይ ፍርድ ቤት ልትቀርብ ወይም ሕገ-መንግሥታዊ መብቷ ተከብሮ በአፋጣኝ ልትፈታ ይገባል።

ሕግን ለመጠበቅ በሚደረግ ጉዞ ውስጥ ሕግን መጣስ፣ ራሱ ሌላ የሕግ መፍረስን የሚወልድ በመሆኑ ሥርዓቱ ሊታረም ይገባዋል።

***መሠረት ሚድያ ላይ የሚቀርቡ አስተያየቶች በሙሉ የፀሀፊዎቹ እንጂ የሚድያው አቋም እንዳልሆኑ ልናስታውስ እንወዳለን።

| መሠረት ሚድያ |

ሰሞኑን በተካሄዱ የቀበሌ ስብሰባዎች ላይ የአካባቢው ባለስልጣናት ነዋሪዎች ቤቶቻቸውን በአስቸኳይ በአንድ እና በሁለት ወራት ጊዜ ውስጥ እንዲለቁ ጥብቅና ምንም ዓይነት …

Read more

(መሠረት ሚድያ)- የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ቶማስ ፒጎት ዛሬ ሰኔ 17 ቀን 2026 በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ እና ለመሠረት ሚድያ አዲስ አበባ በሚገኘው የአሜሪካ ኤምባሲ በኩል የደረሰው መረጃ እንደሚጠቁመው እርምጃው የተወሰደው በትግራይ ክልል ያለውን ቀውስ በሰላማዊ መንገድ ለመፍታት የሚደረገውን ጥረት በማደናቀፍ ረገድ ቀጥተኛ ተሳትፎ ባላቸው ወይም ተባባሪ በሆኑ ግለሰቦች ላይ ነው።

የቃል አቀባዩ መግለጫ እንዳመለከተው በሕወሓት አመራሮች እና በኢትዮጵያ መንግሥት መካከል በቅርቡ እያገረሸ የመጣው ውጥረት በሰሜን ኢትዮጵያ ዳግም ደም አፋሳሽ ጦርነት እንዳይቀሰቀስ ከፍተኛ ስጋት ደቅኗል። በዘንድሮው ዓመት መጀመሪያ ላይ የትግራይ ደኅንነት ኃይሎች ከኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት ጋር መጋጨታቸውን ያስታወሰው መግለጫው ይህም የ600 ሺህ ሰዎችን ሕይወት የቀጠፈው የ2020-2022ቱ ጦርነት ካበቃ ወዲህ በሁለቱ አካላት መካከል የተደረገ የመጀመሪያው ቀጥተኛ ወታደራዊ ፍልሚያ መሆኑን ገልጿል።

ይህን ተከትሎም በሰሜን ኢትዮጵያ የሚገኙ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ንጹሐን ዜጎች ዳግም ወደ ጦርነት አዙሪት እንዳይመለሱ በመስጋት መኖሪያ ቀያቸውን ጥለው እየተሰደዱ መሆኑ ተመላክቷል።

የአሜሪካ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማርኮ ሩቢዮ በሀገሪቱ የኢሚግሬሽን እና ዜግነት አዋጅ አንቀጽ 212(a)(3)(C) በተሰጣቸው ሕጋዊ ሥልጣን መሠረት እርምጃውን መውሰድ መጀመራቸውን ቃል አቀባዩ ገልጸዋል።

"ይህ የቪዛ ገደብ ፖሊሲ በትግራይ ክልል ያለውን ቀውስ በሰላማዊ መንገድ ለመፍታት የሚደረገውን ጥረት በማደናቀፍ ረገድ ተጠያቂ የሆኑ ወይም እጃቸው ያለበትን የሕወሓት አክራሪ አቋም አራማጅ (hardline) አባላትን እና የቅርብ ቤተሰቦቻቸውን ለይቶ የሚመለከት ነው" በማለት ቶማስ ፒጎት ተናግረዋል።

ዩናይትድ ስቴትስ በሰላምና በክብር መኖር ከሚፈልገው የትግራይ ሕዝብን ጨምሮ ከጠቅላላው የኢትዮጵያ ሕዝብ ጎን መቆሟን እንደምትቀጥል መግለጫው ያረጋገጠ ሲሆን በቀጠናው ሰላምና መረጋጋትን አደጋ ላይ የሚጥሉ የሕወሓት ባለሥልጣናት እና ሌሎች ግለሰቦችን ተጠያቂነት ለማረጋገጥና ድርጊታቸውን ይፋ ለማድረግ ዋሽንግተን ያሏትን ዲፕሎማሲያዊ መሣሪያዎች ሁሉ መጠቀም እንደምትቀጥል አስታውቃለች።

| መሠረት ሚድያ |

ዶክተር ሀብታሙ ከመታሰራቸው ከማለዳው እለት ጀምሮ በቤተሰባቸው ላይ ያነጣጠረ እስርና እንግልት እየተፈጸመ መሆኑን በመቃወም ለብዙኃን መገናኛዎች ድምፃቸውን ሲያሰሙ የነበረ ቢሆንም ዛሬ ግን እሳቸው ራሳቸው በቤተሰባቸው መኖሪያ ቤት ፊት ለፊት በጸጥታ ኃይሎች ተከበው በቁጥጥር ስር መዋላቸውን የመረጃ ምንጮች ለሚድያችን ጠቁመዋል።

የጸጥታ አካላት ዶክተር ሀብታሙን ከያዙ በኋላ በመኖሪያ ቤታቸው ላይ ፍተሻ ያካሄዱ ሲሆን ለምርመራ ያግዛሉ የተባሉ ላፕቶፕ ኮምፒውተሮችን እና ሌሎች የግል የኤሌክትሮኒክስ መሣሪያዎቻቸውን በሙሉ አብረው መውሰዳቸውን የዓይን እማኞች ገልጸዋል።

ዶክተር ሀብታሙ ዓለሙ ሸዋ ከመታሰራቸው ጥቂት ሰዓታት ቀደም ብሎ ለሚዲያዎች በላኩት እና አሁን ላይ ይፋ በሆነው አስቸኳይ መልዕክት ታላቅ ወንድማቸውና የሁለት ልጆች አባት የሆነው አቶ አሰግድ ዓለሙ ትላንት ሰኞ ጠዋት ከሥራ ቦታው በስልክ ተጠርቶ በቁጥጥር ስር መዋሉን በዝርዝር አስረድተው ነበር።

እንደ ዶክተር ሀብታሙ ገለጻ ወንድማቸው ምንም ዓይነት ሕገ-ወጥ ድርጊት ሳይፈጽም በድሬዳዋ ፖሊስ የታሰረ ሲሆን መኖሪያ ቤቱም ያለ ምንም ተጨባጭ ማስረጃ እንደ አሸባሪ መበርበሩን ገልጸዋል።

ፖሊስ አቶ አሰግድን በቁጥጥር ስር አውሎ እየጠየቀ ያለው "መንግስትን የሚቃወም ፖለቲከኛ ወንድም አለህ ወይ" በሚል መነሻ እንደሆነ የጠቀሱት ዶክተር ሀብታሙ ይህ እርምጃ በእሳቸው የፖለቲካ አቋም እና ቀደም ሲል በነበራቸው የምርጫ ተሳትፎ ምክንያት ቤተሰባቸውን ለቂም በቀል፣ ፍርሃት ለመንዛት እና ኃይልን ለማሳየት የታለመ ነው ሲሉ በጽኑ አውግዘዋል።

ይህ በእንዲህ እንዳለ የዶክተር ሀብታሙ ዓለሙ መታሰር ቀደም ሲል በድሬዳዋ ከተማ ከነበረው ውጥረት የነገሠበት የፖለቲካ ምሕዳር ጋር የተያያዘ መሆኑን የቅርብ ታዛቢዎች ይናገራሉ።

ዶክተር ሀብታሙ በወቅቱ በግል እጩነት በነበሩበት ወቅት የድሬዳዋ የጸጥታና ፍትህ አካላት የሕግ ጥሰት እየፈጸሙ ነው በሚል እንዲሁም የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ለአቤቱታቸው ተገቢውን ምላሽ አልሰጠም በማለት ከምርጫው ራሳቸውን በይፋ ማግለላቸው ይታወሳል።

በወቅቱ በሰጡት መግለጫ ደጋፊዎቻቸው እና ጓደኞቻቸው ሆን ተብሎ እንዲታሰሩ መደረጉን፣ ዋስትና መከልከላቸውን እና ሕዝቡ እሳቸውን እንዳይደግፍ የማስፈራራት ሥራ መሠራቱን አጋልጠው የነበረ ሲሆን አሁን የተፈጸመው እስርም የዚሁ ቀጣይነት ያለው የፖለቲካ ጫና አካል ሳይሆን እንዳልቀረ በሰፊው እየተነገረ ይገኛል።

| መሠረት ሚድያ |

ለአየር መንገድ ጀርባ ቅርብ በሆነው በዚህ ሰፊ የእርሻ መሬት ላይ ከቦሌ ቡልቡላ እስከ ኮዬ ፈጬ አዲሱ መንገድ (በተለምዶ ፍልውሃ) ድረስ ያሉ ማሳዎችና የግጦሽ መሬቶች ለመምህራን እና ለጤና ባለሙያዎች የመኖሪያ ቤት መስሪያ እንዲሆኑ ተለይተዋል።

ይሁን እንጂ የቦሌ ክፍለ ከተማና የወረዳ 12 አመራሮች ነዋሪዎችን ሰብስበው “አንድ ካሬ ሜትር በ2,000 ወይም በ1,000 ብር፣ ሌላው ቀርቶ በ2014 ዓ.ም በወጣ አሮጌ ህግ ለአንድ ካሬ ሜትር 770 ብር ብቻ እየተሰላችሁ በሁለት ሺህ ካሬ አራት ሚሊዮን ብር ወስዳችሁ ልቀቁ” ማለታቸውን ተነሺዎቹ በምሬት ይናገራሉ።

የአካባቢው አርሶ አደሮች “እኛ ልማት አንጠላም፤ ነገር ግን በዚህ ዘመን በአራት ሚሊዮን ብር ምን እናደርጋለን?” ሲሉ ይጠይቃሉ።

በአሁኑ ወቅት ለመምህራን በቦታው ላይ ግንባታ የተጀመረ ሲሆን የሐኪሞች ፕሮጀክትም በተመሳሳይ መልኩ በይፋ በመጪው ቅዳሜ ሊጀመር መሆኑ በገበሬው ዘንድ ያለውን የዋስትና ማጣት ስጋት ይበልጥ አጉልቶታል።

የከተማ አስተዳደሩ ቀደም ሲል ከሪል እስቴት አልሚዎችና ከግል ባለሀብቶች ጋር በመሆን የ70/30 የህዝብና የግል አጋርነት (PPP) የቤት ልማት ፖሊሲን ተግባራዊ ሲያደርግ መቆየቱ ይታወቃል። በዚህ አሰራር መሰረት አልሚዎች 70 በመቶውን ለገበያ አቅርበው 30 በመቶውን ለዝቅተኛው ማህበረሰብና ለከተማው መስተዳድር ያስረክባሉ።

ይህንን ተሞክሮ ያነሱት የአካባቢው ገበሬዎች “ከዚህ በፊት የከተማ ግብርና ተብለን ተዘናግተናል፤ አሁን ግን የምንፈልገው 70/30 እንዲደረግልን ነው፤ ከሚሰራው ህንፃ 30 ፐርሰንት ተሰጥቶን የልጆቻችንና የልጅ ልጆቻችን ህይወት መቃኛ እንዲሆን እንሻለን” በማለት የዘላቂ መብት ጥያቄያቸውን ያቀርባሉ።

ገበሬዎቹ በአሁኑ ወቅት ምንም አይነት የገንዘብ ክፍያም ሆነ የጽሁፍ መተማመኛ ሰነድ ሳይሰጣቸው ማሳቸውን እንዲለቁ መገደዳቸውን ይገልጻሉ።

“እኛ ገበሬዎች ነን፤ እርሻችን ከለላችን ነው፤ እርሻም የለም፣ ብርም የለም፣ መተማመኛም በሌለበት ሁኔታ በምን እንኖራለን?” ሲሉ በጭንቀት ይናገራሉ።

በተያያዘም የክፍለ ከተማው አመራሮች የገበሬውን አቤቱታና ቅሬታ ለአዲስ አበባ ከተማ ከንቲባ አዳነች አቤቤ ከማድረስ ይልቅ እያፈኑት እንደሆነና መጪው የቅዳሜ ፕሮግራም ሳይደርስ እልባት እንዲሰጠው አደራ ብለዋል።

ነዋሪዎቹ ሲያጠቃልሉም “አሁን ካለው የኑሮ ውድነት አንጻር የተመደበው ብር ተስፋ ሰጪ ባይሆንም ቢያንስ ለገበሬው ቋሚ ንብረትና ዋስትና ሊሰጠው ይገባል፤ ያለበለዚያ ግን የልጅ ልጆቻችን የት ይሂዱ? ወይስ ለማኝ ይሁኑ?” ሲሉ ለሚመለከተው አካል ድምጻቸውን በሚድያችን በኩል አሰምተዋል።

| መሠረት ሚድያ |

ኤምባሲው ለመሠረት ሚዲያ በሰጠው ምላሽ የጋዜጠኛ ኦገስቲንን ሁኔታ በተመለከተ ከኢትዮጵያ ሚዲያ ባለስልጣን ጋር ለመገናኘት ጥያቄ አቅርቦ እንደነበር ገልጿል።

ነገር ግን በተደጋጋሚ ሙከራዎች ቢደረጉም ኤምባሲው ጋዜጠኛዋ ከተባረረችበት ምክንያት ጀርባ ስላለው ዝርዝር ጉዳይ እስካሁን ምላሽ ወይም ማብራሪያ በመጠባበቅ ላይ እንደሚገኝ በይፋ አስታውቋል።

ለፈረንሳዩ ታዋቂ የዜና አውታር “ላ ክሯ” እና ለሌሎች ዓለም አቀፍ ሚዲያዎች በኢትዮጵያ ቆይታዋ ሰብአዊ ጉዳዮችን፣ የሱዳን ስደተኞችን ሁኔታ እና ማህበራዊ ቀውሶችን ስትዘግብ የነበረችው ፍሪላንስ ጋዜጠኛ ኦገስቲን ፓሲሊ ከሁለት ቀናት በፊት ከኢትዮጵያ መባረሯ ታውቋል።

ይሁን እንጂ የኢትዮጵያ ባለስልጣናት ጋዜጠኛዋን ያባረሩበትን ዝርዝር ምክንያት እስካሁን በይፋ የገለጹት ነገር የለም።

ይህ በእንዲህ እንዳለ የዓለም አቀፉ የጋዜጠኞች መብት ተሟጋች ድርጅት (CPJ) የኢትዮጵያ ባለስልጣናት የጋዜጠኛዋን የመኖሪያ ፍቃድ እና የሚዲያ ዕውቅና በአስቸኳይ እንዲመልሱና ወደ ሀገር ውስጥ ገብታ ስራዋን እንድትቀጥል እንዲፈቅዱላት ጠይቋል።

የድርጅቱ የአፍሪካ ዳይሬክተር አንጄል ኩንታል እንደገለጹት ጋዜጠኛዋ የተባረረችው በሰሜን ኢትዮጵያ ትግራይ ክልል ተገኝታ ነዋሪዎች ወደ ጦርነት ልንመለስ እንችላለን በሚል ስላላቸው ስጋት የሰራችውን ዘገባ ተከትሎ የተወሰደ የበቀል እርምጃ ነው።

ባለስልጣናት በይፋ መወያየትና መፈተሽ የማይፈልጉትን የፖለቲካ እና የፀጥታ ጉዳይ በገለልተኝነት የዘገበችን ጋዜጠኛ በቁጥጥር ስልጣናቸው ተጠቅመው መቅጣታቸው ተገቢ እንዳልሆነ ድርጅቱ ገልጿል።

የኦገስቲን ፓሲሊ ከሀገር መባረር በሀገሪቱ ውስጥ ገለልተኛ በሆኑ የሀገር ውስጥና የአገር ውጭ መገናኛ ብዙሃን እና ጋዜጠኞች ላይ እየተወሰደ ካለው ተከታታይ እና ጠንካራ እርምጃ ጋር የተያያዘ መሆኑ ይነገራል። በድንበር የለሽ የጋዜጠኞች ቡድን የዓለም የፕሬስ ነፃነት መውጫ ጠቋሚ መሠረት የኢትዮጵያ ደረጃ በከፍተኛ ሁኔታ በማሽቆልቆል ላይ ይገኛል።

በተለይም በቅርብ ዓመታት በሀገሪቱ ከተቀሰቀሱት የውስጥ ግጭቶች የአንዳንዶቹ መጠናቀቅና አዳዲስ አለመረጋጋቶች መፈጠር ማግስት መንግስት መረጃዎችን ለመቆጣጠር የሚያደርገው ጥረት መጨመሩን እና የሚዲያ ምህዳሩ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጠበበ መምጣቱን የጋዜጠኞች መብት ተሟጋች ድርጅቶች በተደጋጋሚ በማሳሰብ ላይ ናቸው።

| መሠረት ሚድያ |

በአሁኑ ወቅት አዲሱ ሰሌዳ መ…

Read more

(መሠረት ሚድያ)- በኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት ውስጥ ከፋይናንስ አያያዝ፣ ከውስጥ መመሪያዎች እና ከከፍተኛ አመራሮች የሥራ ተጽእኖ ጋር የተያያዙ ሰፊ የአሰራር ክፍተቶች መኖራቸውን የሚያመላክቱ ዝርዝር መረጃዎች ለደህንነታቸው በሰጉ የውስጥ ምንጮች አማካኝነት ለመሠረት ሚዲያ ሲደርሱ ቆይተዋል።

ከመስሪያ ቤቱ የውስጥ አሰ…

Read more

ከዚህ ጋር ተያይዞ የፈረንሳይ …

Read more